praats

Doorrookt boekje

Vorige week nam ik een historische roman mee van de bieb. Goed en wel op weg bleek het een trilogie te zijn. Het eerste deel eindigde met een cliffhanger. Dus het zwarte gat na lezing was enorm. Op woensdag raadpleeg ik mijneigenbibliotheek.nl om te kijken waar het  tweede deel beschikbaar is. In de bieb hier in ieder geval niet. Maar in de nabijgelegen vestiging in Hoogezand wel. Dus gistermiddag rij ik na het werk langs de vestiging. Doelgericht stap ik de bibliotheek in en binnen een paar minuten is het bekeken: deel twee is binnen.

Gisteravond kon ik dus verder in het tweede deel. Dat doe ik vlak voor het slapen gaan, want 's avonds ben ik met onze zoon naar een informatie-avond over vervolgopleidingen geweest. Het boek lijkt vrij nieuw. Ik nestel me en dan kan het beginnen. Onze slaapkamer is zo zonder verwarming krakend fris. Heerlijk, vinden E. en ik dat. En dan ruik ik het: de onmiskenbare geur van sigarettenrook. Het boek is nog nieuw, maar toch zwaar doorrookt. Het is alsof het in z'n eentje naar een feestje is geweest. 

Jezelf verliezen

"Gelukkig kan ik nog wel lezen" Een collega zei het tegen me. Ze verloor onlangs haar man. Lezen biedt je de mogelijkheid om te ontsnappen. Je kunt je even helemaal afsluiten: geen andere gedachten meer, alleen nog maar de wereld van het boek. Ik herken het. Als ik lees, ben ik ook helemaal weg. Dat is niet alleen zo als ik een boek lees, maar ook als ik de krant lees. Of dit weekend nog. Ik was bij mijn zusje die zichzelf getrakteerd had op een Story. Hij lag op de keukentafel. Zij zat de krant te lezen, ik pak de Story. Onze zoon is mee. Even later zegt mijn zus iets. Ik hoor dat ze praat, maar ik registreer het verder niet. Ik ben weg: ik lees net over boer Jos van Boer zoekt vrouw. Ik blogde er gisteren al over. "Wat zeg je?", vraag ik. Ik kijk haar glazig aan. Ze herhaalt wat ze gezegd heeft. "Ik wou dat ik dat ook kon", verzucht ze. Ze is altijd al sneller afgeleid geweest dan ik. En dat blijft zo.

Het is inderdaad heerlijk om je zo af te kunnen sluiten. Laatst had ik een periode dat het niet lukte: ik was te druk in mijn hoofd. En dan lukt het niet om te lezen, want dan dringt wat je leest eenvoudig niet door. Meestal is dat bij mij geen goed teken, want dan ontspan ik me niet goed meer. Voor mijn collega was het ook een troost dat ze - ondanks het verdriet dat ze heeft- zich nog zo goed kan verliezen in een boek. Dat is in eerdere situaties wel eens anders geweest. Dat ze niet kon lezen. "En dan is er geen ontsnappen meer aan het verdriet", zegt ze.

Oh happy day

Uit de bieb nam ik een boek mee met alle verhalen achter de top 2000. Ik zag het al helemaal voor me: dat ik -straks als de top 2000 weer losbarst- als een heuse Leo Blokhuis bij ieder nummer een fantastisch verhaal zou kunnen vertellen. E. ziet me er in lezen. "Vertel eens wat, wat heb je al opgedaan?" Ik vertel hem dat Paul McCartney Hey Jude eigenlijk schreef voor Julian Lennon, de zoon van John. Aanvankelijk heeft het nummer dan ook Hey Julian geheten. Dat wist E. niet. Ik ben zeer voldaan: het gebeurt maar zeer zelden dat ik iets weet over muziek of muziekachtergronden wat E. niet weet. Andersom komt aanmerkelijk vaker voor. Met veel genoegen lees ik het verhaal van Arjan Vlakveld over de Edwin Hawkins Singers met de gospel Oh Happy Day. Hij ging voor een reportage voor de Top 2000 a gogo op bezoek bij de Edwin Hawkins Singers. Ik lees E. het volgende stukje uit het artikel voor: "Alles wat ik op tv gezien heb gebeurt in deze kerk. Hallelujah, God Bless en Amen. Mensen rennen door de kerk en schreeuwen 'I love Jesus!" en naarmate de dienst vordert lijken de mensen om me heen steeds meer op een groep gelukzalige jongeren op een houseparty. Maar het bedrijfsmatige aspect van de kerk is ook duidelijk. Er staan op de galerij een stuk of acht goedkope camera's te snorren en iedereen wordt door de broer van Hawkins opgeroepen de band van de dienst te kopen. Toch is de sfeer goed, er wordt lekker gezongen en er staat een strakke band te spelen. Zelf zit ik tussen de kerkgangers, die blij lijken dat we er zijn. Ik word geknuffeld en krijg een Bijbel in mijn hand gedrukt die ik samen met de mensen naast mij omhoog hou terwijl we zingen en dansen. Hoelang duurt zo'n dienst? begin ik me na een tijdje af te vragen. Ik ga me een beetje ongemakkelijk voelen, geloof eigenlijk niet in God, maar begin te twijfelen. Wie ben ik om als enige tussen achthonderd man te denken dat Onze-Lieve-Heer niet bestaat? Na vierenhalf uur murw gebeukt te zijn is het eindelijke zover, het koor zingt prachtig en Edwin Hawkins doet zelf de voorzang." En zo staan er nog veel meer leuke verhalen in het boek. Aangestoken door mijn enthousiasme zie ik E. even later zitten bladeren in het boek. Kijk dan kan ik het wel weer vergeten, want E. onthoudt dit soort details beter dan ik.

Bij veel van de nummers uit de top 2000 heeft iedereen ook zo zijn eigen verhalen. Dat maakt het ook zo leuk. Zo geldt voor dit nummer dat dat ook is gezongen op het 40-jarig huwelijksfeest van mijn ouders. Toen zong een groep familieleden van mijn moeders kant deze gospel in het plaatselijke café. Getooid in witte lakens met een gouden kerstslinger om het hoofd werd deze klassieker met veel show ten gehore gebracht. En daar leent het nummer zich uitstekend voor!

Het boek heet: Top 2000: 10 jaar liedjes, lijstjes en verhalen, uitgegeven in 2008 bij L.J. Veen

Dylan in Noordpolderzijl

Je moet er allemaal een keer geweest zijn: Noordpolderzijl. Het ligt in de kop van Groningen. Het waait er altijd en het uitzicht is magnifiek. Er gaan zelfs geruchten dat Bob Dylan er ooit was. In dit filmpje beweert Henk Scholte, voorman van Törf, medewerker van het Huis van de Groninger Cultuur en prominent Groninger, dat het zeker is dat Bob Dylan in het Zielhoes was. En ook Bob Dylan was echt geraakt door de overweldigende schoonheid van het Groninger land, aldus Henk. Maar er zijn altijd mensen die dan weer anders willen doen geloven.

Boeken kun je op allerlei manieren promoten. Dit is er een van: een filmpje op YouTube ter gelegenheid van de boekpresentatie van het boek Fietsen met Bob Dylan van Bill Mensema aanstaande zondag. E. kreeg het toegestuurd van de auteur met daarbij het volgende verhaal achter het boek: "Een van de inspiratiebronnen daartoe was het verhaal dat al jaren rondzoemt in het noorden dat Dylan in 1995 - daags na zijn optreden in de Groninger Martinihal - met de promotor over het Groninger platteland is wezen zwerven. Zo zou hij die dag ondermeer in Het Zielhoes in Noordpolderzijl zijn beland, het meest afgelegen kroegje in Nederland, net onder de dijk. Iedereen die mij dit verhaal de laatste tijd heeft verteld, eindigt met de uitsmijter dat de waard destijds zei: het kan mij niet schelen dat het Dylan is, zolang hij zijn koffie maar betaalt." Wat ik hiervan denk? Dat verhaal moet wel waar zijn.

Fan van Tommy

Ik heb in de vakantie achter elkaar twee boeken van Tommy Wieringa uitgelezen. Jarenlang heb ik Nederlandse literatuur gemeden als de pest. Het is een erfenis van mijn studie Nederlandse taal en letterkunde. Ik was voor ik ging studeren een echte boekenvreter, maar het geanalyseer van de literatuur nam voor mij het plezier van het lezen weg. Ik was geen onbevangen lezer meer. Ik lees nog steeds alles wat los en vast zit, maar nog altijd moet ik bij Nederlandse literatuur iets overwinnen.

Maar ik ben dus toch begonnen met het meest recente boek van Tommy: Caesarion. E. had 'm van ons gekregen voor vaderdag. Het boek gaat over de zoon van een kunstenaar en een pornoster. De pornoster is geïnspireerd op Ciccolina, bekende Tommy al eens in een praatprogramma. Ik vond het een schitterend boek. Het verhaal is zeer beeldend verteld. Een voorbeeld daarvan is het huis op de klif dat Caesarion en zijn moeder kopen. Het wordt verzwolgen door de zee. Een magistraal beeld. Waar ik bijzonder van heb genoten is de taal van Tommy. Werkelijk prachtige zinnen, zonder dat het je in de weg zit. Het is geen mooischrijverij om het mooie schrijven. Het verhaal blijft lopen. En al die mooie zinnen versterken dat alleen maar.

Helemaal enthousiast geworden heb ik ook Joe Speedboot gelezen. Dat stond hier al langer in de kast, maar tot nu toe voelde ik me niet geroepen. E. vond Joe Speedboot nog mooier dan Caesarion. Ik kon dat niet echt zeggen. Ook Joe Speedboot is een heel goed boek. Het is een soort jongensboek, ook weer verteld met snelheid en pracht.

Ik ben dus fan. Nu ga ik alles van Tommy lezen. Als ik eens een goed boek lees, ga ik er niet direct vanuit dat de andere boeken ook goed zijn. Maar twee goede boeken, dat kan geen toeval zijn. Er rest mij niets anders dan me te storten op Tommy's hele oeuvre.

Dagdag

Door te bloggen gaat er een hele nieuwe wereld voor je open. Je maakt onverwacht nieuwe vrienden. Zo vond ik gisteren een mailtje in mijn mailbox dat begint met Dagdag. Ik heb in mijn familie, onder vrienden en in mijn wijde kennissenkring niemand die me een mail zou sturen met de aanhef Dagdag. Dus ik ben nieuwsgierig. Dat spreekt voor zich. Gretig lees ik verder. Dagdag, Omdat ik op je weblog zie dat je met interesse het boek In de luwte van Patrick Gale hebt gelezen... Patrick Gale? Er gaat bij mij geen belletje rinkelen. Ik schrijf wel eens over boeken op mijn blog, maar deze? Ik ken het niet. Ik lees verder. Dagdag, Omdat ik op je weblog zie dat je met interesse het boek In de luwte van
Patrick Gale hebt gelezen, mail ik je even twee van onze literaire happenings, hopend dat je er iets mee kan. Wat attent! Ben benieuwd. Donderdag 18 juni signeert schrijver David Leavitt in Amsterdam bij Vrolijk [entree vrij] van 17 tot 18 uur www.vrolijk.nu/nieuws. Maar misschien nog wel leuker (want onbekender, maar wel humoristischer) is dat ook de schrijver Patrick Gale gaat komen, in juli: 11 Juli signeert schrijver Patrick Gale in Boekhandel Vrolijk, Amsterdam, 17 uur, vanwege het verschijnen van zijn ROMAN THE WHOLE DAY THROUGH www.vrolijk.nu/homo-boek/book-patrick-gale-whole-day-through.html. En van wie is deze vrolijke mail dan? Ik krijg de vriendelijke groeten van erik (zonder hoofdletter) van boekhandel vrolijk (zonder hoofdletter), gay & lesbian bookshop vrolijk, aan de Paleisstraat 135 in Amsterdam. Nu begrijp ik het. Het is een nieuwe vorm van marketing: zo hoopt erik (zonder hoofdletter) boekenlezers te bereiken.

Nou erik (zonder hoofdletter) van >> gay & lesbian bookshop vrolijk << >> tel.020-6235142 fax 020-6383807 << >> gay-lesbian books, DVD, calenders. Bij deze dan maar.

Het seksuele leven van Catherine M.

Vandaag las ik Het seksuele leven van Catherine M.. Catherine M. is een Franse kunstcritica met een vrije seksuele moraal. Catherine heeft een voorkeur voor seks op publieke plekken met veel mannen tegelijk. Ik had verwacht dat het een grensverleggend boek zou zijn. En dat was het ook. Het was bovendien bijzonder goed geschreven. Het maakt dat je blijft lezen, ook al is het –wat mij betreft- af en toe misselijkmakend. Catherine werkt dertig mannen af achterin een wagentje van de gemeentereiniging. Of ze bedient een grote groep mannen onder een tribune. Of in een parkeergarage, waarbij een aantal mannen haar vasthoudt, terwijl de rest zijn gang gaat. De drijfveer van Catherine hiervoor is me lange tijd niet duidelijk. Behalve dat ze bijzonder graag ‘gevuld’ wil worden.  Maar wat ze eraan overhoudt is toch vooral een verdoofd en rauw kruis met af en toe een druiper. Als dat is waar je op uit bent, dan kan ik wel iets anders verzinnen dan je door dertig ongewassen mannen te laten nemen. Als je het zadel van je fiets een beetje laat kantelen heb je hetzelfde resultaat, maar dan zonder een druiper.

Het lijkt alsof het Catherine allemaal maar een beetje overkomt. Ze laat zich meevoeren en beschrijft de voorvallen gedetailleerd. Ze bedient vooral de mannen. Ook als ze er niet zoveel zin in heeft. Daarbij schuwt ze niets: smerige mannen, extreem zwetende mannen die haar onderdompelen in hun zweet, mannen met bizarre voorkeuren. Ze laat het maar over zich komen. Zo rond pagina 200 overvalt het me toch een beetje. Ik ben misschien wel erg resultaatgericht, maar hoe zit het met een beetje genot voor Catherine zelf, vraag ik me dan af. En dan op ongeveer pagina 230 vertelt Catherine dat ze er pas op haar vijfendertigste achterkomt dat het ook om haar eigen genot gaat. Een beetje laat. Ze heeft dan al ontelbaar veel mannen bediend. Maar beter laat dan nooit.

Catherine is nu 60 jaar. En ik las ergens dat ze een nieuw boek heeft geschreven met de titel Jaloezie. Op haar leeftijd werkt haar vrije seksuele moraal tegen haar. Haar man neemt de ene na de andere jonge vrouw en Catherine wordt verscheurd door jaloezie.

Die ga ik ook lezen.

Hugo is mijn held

Gisteravond was het weer eens zover: Hugo Borst schoof bij Matthijs van Nieuwkerk aan voor De Wereld draait door. Ik maak er geen geheim van dat Hugo een van mijn favorieten is. Daar schreef ik al eerder over. Hugo beheerst de kunst om zeer veelzeggend niets te zeggen. Met het optrekken van een wenkbrauw kan hij iemand de grond in boren.

Gisteravond zat Conny Palmen aan tafel met Saskia Noort. Dit alles naar aanleiding van een uitspraak van Conny dat auteurs als Kluun en Saskia Noort literaire nietsnutten zijn. Saskia scoort enorm met haar literaire thrillers. Conny gunt haar haar succes, maar betwist haar het recht om haar boeken te bestempelen als literaire thrillers. Literatuur en het cliché zijn namelijk water en vuur. En de thriller bestaat bij de gratie van het cliché; het is opgebouwd volgens een vast stramien. Dat maakt van een thriller een thriller. Het verhaal is duidelijk, maar voor alle zekerheid wordt ook Gerrit Komrij nog even via archiefbeeldmateriaal opgevoerd.

Aan Hugo is gedurende het hele gesprek goed te zien dat hij enorm schijt heeft aan Conny Palmen, Gerrit Komrij en literatuur. Maar hij houdt zich in op een aantal kleine opmerkingen na. "Is het niet gewoon jaloezie?" of "Maar die Komrij die kan toch helemaal geen proza schrijven?" Tot het gesprek zijn einde nadert. Het boek IM van Conny Palmen komt even aan bod. Literatuur natuurlijk, want van de hand van Conny. En dat gaat Hugo dan weer net even te ver. "Jij noemt IM literatuur?" Conny bevestigt dat. "Dus jij vindt dat een boek waarin twee mensen op de eerste bladzijden in hun broek poepen als ze elkaar zien, literatuur is? En het is nog eens slecht opgeschreven ook." De kinderen zouden zeggen: go Hugo, go Hugo, go Hugo!

Een portie drama

Zo af en toe heb ik mijn portie drama nodig. Bij voorkeur geen real life drama, maar gedoseerd via een boek, een film of de tv. Ik had voor dit paasweekend dan ook twee boeken meegenomen waar het woord hartverscheurend in de recensie werd gebruikt. Omdat ik het ene boek gisteravond beneden had laten liggen, begon ik met een andere die nog op de stapel naast het bed lag. Vanmorgen was ik op tijd wakker dus bleef ik nog even liggen lezen. Het gevolg: ik lag vanmorgen al voor negen uur in bed te janken. Het werd dus al tamelijk snel hartverscheurend.

In het boek overleed de partner van de hoofdpersoon. Ze waren allebei op dat moment 26 jaar. De dood kwam onverwacht maar onherroepelijk door een akelig ongeluk. 's Morgens had ze een zwangerschapstest gedaan. Die was negatief en daar was ze blij om. Ze vond dat ze er nog niet aan toe was om kinderen te krijgen. Aan het eind van de dag is hij er niet meer en zullen er geen kinderen komen van hem en haar. "Godzijdank is ons dat niet overkomen. Dat je gezamenlijke leven al voorbij is voor je er goed en wel aan begonnen bent." denk ik. Maar aan de andere kant: wanneer is de dood wel verteerbaar? Vorige week verloren mensen die ik ken hun kind. Het is goed zo, stond er in de advertentie. Dat ouders dat zeggen bij het overlijden van hun kind is hartverscheurend. Het betekent dat er al heel veel aan vooraf is gegaan dat nog erger is dan de dood. Een tijdje geleden verloor een collega haar man. In zes weken tijd werd er voorgoed een eind gemaakt aan hun samenzijn. "Gelukkig weet ik hoe ik alleen moet zijn", zei ze toen ik naderhand koffie bij haar ging drinken. Vorige week zag ik haar even. Er zijn veel manieren van alleen zijn. En aan deze vorm was ze niet gewend. We spraken het niet uit, maar ik zag het aan haar.

In het boek doorloopt de vrouwelijke hoofdpersoon alle stadia van rouw: ontkenning, woede, aanvaarding. Na twee jaar wordt ze gelukkig met een nieuwe liefde, de beste vriend van haar overleden partner. Als ik zo meeleef met zo'n boek, dan val ik naderhand vaak in een zwart gat. Gelukkig ligt er nog dat andere boek, dat ik half uit heb. En als ik dat uit heb, dan zit ik wel weer aan mijn tax wat drama betreft denk ik.

De voorkeur van Robert

Gisteravond zagen we bij De Wereld draait door Robert Vuijsje. Hij schreef zijn literaire debuut, genaamd Alleen maar nette mensen. Robert is opgegroeid in een gegoed milieu. Hij sleet zijn jeugd in Amsterdam-Zuid, een wijk met vooral nette mensen. Vandaar de titel. In het boek heeft de hoofdpersoon een sterke voorkeur voor zwarte vrouwen. Des te zwarter, des te beter. Een oneliner die hij in dit verband reciteerde was: Once you've gone black, you never wanna go back. De hoofdpersoon lijkt veel op Robert Vuijsje: een joodse man uit Amsterdam-Zuid, die vaak wordt aangezien voor een Marokkaan. En Robert Vuijsje heeft net als de hoofdpersoon een sterke voorkeur voor zwarte vrouwen. Het gespreksonderwerp boeit Matthijs van Nieuwkerk mateloos. Hij doet zijn uiterste best om precies uit te vogelen waar de autobiografische grens stopt. Is Robert bijvoorbeeld zelf in de kelders van de Bijlmer geweest, waar je sex kunt kopen voor een pakje sigaretten? En waar gaat de precieze voorkeur van Robert nou eigenlijk naar uit. Dikke billen hè? Ja, inderdaad Matthijs, zo zwart mogelijk en dikke billen.

Tafeldame Aaf Brandt Corstius verwondert zich. "Maar als je alleen maar naar de kleur kijkt, dat is toch discriminatie?", probeert ze het onderonsje tussen Matthijs en Robert over lekkere zwarte vrouwen te onderbreken. "Je wordt toch verliefd op een persoon?" Robert bevestigt dit: hij wordt inderdaad verliefd op de persoon die in een zwart lijf met dikke billen zit. Na een aantal vruchteloze pogingen om er een zinnig woord over te zeggen, komt Aaf tot de conclusie dat de voorkeur voor zwarte vrouwen met dikke billen een fetisj is. De een houdt van extreem dikke vrouwen, de ander kickt op voeten, Robert op zwarte vrouwen.

Rennend naar de boekhandel? Ik niet.

Mooie zwarte man:

Bij elkaar blijven is magisch

Niet de jacht, niet het zoeken, niet het vreemdgaan, maar het bij elkaar blijven is magisch. Tot die conclusie komt de hoofdpersoon uit het boek dat ik net heb uitgelezen. Hij heeft de jacht, het zoeken en het vreemdgaan dan al achter de rug. Hij denkt oprecht dat hij van de andere vrouw houdt. Net zoals hij zeker weet dat hij van zijn eigen vrouw houdt. "Geen andere vrouw is het waard om je kind voor in de steek te laten", zegt zijn stervende vader tegen hem. Het zet hem aan het denken, maar hij kan zijn geliefde niet in de steek laten. Hij riskeert zijn leven zelfs voor zijn geliefde. Hij houdt oprecht van haar. Maar toch herkent hij haar, later als het voorbij is, op straat amper. Is dat haar? Of toch niet? Ze ziet er zo gewoon uit. En dan wordt duidelijk dat de glans die er over haar lag, in zijn eigen hoofd zat. 

Bij elkaar blijven is magisch. Zoveel stellen overkomt het niet, dat je lang of zelfs je leven lang bij elkaar blijft. Vanmorgen had ik nog een gesprek met mijn zoon over een scheiding. Hij had het er ook met een vriendje over gehad. Zij dachten geen van beiden dat hun ouders ooit zouden gaan scheiden. "En de meeste scheidingen zijn nu ook al achter de rug", aldus onze zoon. Hij is veertien en zit in de tweede klas van het middelbaar onderwijs. De meeste ouders scheiden volgens hem als de kinderen jonger zijn. "Ik ken niemand die er per saldo gelukkiger van is geworden.", zei een collega ooit tegen me. Hij had al veel scheidingen voorbij zien komen. Toch zijn er natuurlijk gevallen zijn waar het goed is om elkaar los te laten. Waar het ook voor de kinderen goed uitpakt. Maar meestal wordt het leven van kinderen er alleen maar ingewikkelder door. Op twee plekken leven, of zelfs geen contact meer met je vader of moeder hebben en vervolgens levenslang schipperen tussen vader en moeder.

Misschien had er nog een woord aan de zin moeten worden toegevoegd. Als het je lukt om een leven lang gelukkig bij elkaar te blijven; dat is magisch. 

Anders denken

Vorige week zag ik Gerrit Komrij op de televisie. Hij vertelde dat hij bijvoorbeeld Kluun geen echte literatuur vindt. Dat is volgens hem alleen bedoeld om te verstrooien. En literatuur, echte LITERATUUR, moet grensverleggend zijn. Echte literatuur, kan levens veranderen. Ik kreeg acuut weer flashbacks van mijn colleges bij letterkunde. Daar werd op dezelfde manier gesproken. En op de een of andere manier kreeg ik daar altijd uitslag van op plekken waar je het echt niet wilt hebben. Ik heb daardoor nog altijd een lichte aversie tegen Nederlandse literatuur. Gerrit Komrij moeten ze natuurlijk überhaupt niet aan het woord laten. De man is eenvoudig niet om aan te horen. Laat hij het bij schrijven laten. Laat hij vooral zijn gezicht niet laten zien en zijn stem niet laten horen. Ik kan me moeilijk voorstellen dat je met zo'n stem iemand voor je standpunt inneemt. Mij in ieder geval niet. Maar ik was ook al allergisch natuurlijk. 

Ik vind het een non-discussie. Natuurlijk kunnen boeken soms grenzen verleggen. Soms verstrooien ze, soms zetten ze je aan het denken. Voor mij is het een niet meer waard dan het ander. Alles op zijn tijd. Ook een soap kan je aan het denken zetten, mijn favoriete ziekenhuisserie doet het voor mij zeer regelmatig. Soms is het een zin uit een interview, of een confrontatie met iemand, die je gedachten op gang brengen. Het is niet voorbehouden aan literatuur. Waar boeken wat mij betreft aan moeten voldoen is dat ze me moeten boeien. Dat is wat mij betreft het enige criterium. En de een wordt door andere dingen geboeid dan de ander.

Gisteren ben ik begonnen in het boek Hoe ben je een goed mens? van Nick Hornby. De titel geeft al aan dat dit een boek is dat je aan het denken kan zetten. Het is bovendien zeer onderhoudend. Het heeft me gisteren tot in de kleine uurtjes wakker gehouden. Het eind is dan ook alweer in zicht. De man van Kate wordt na een slippertje van haar kant ineens een goed mens, die goed wil doen. En dat is voor de omgeving erg vermoeiend. Want tegenover een goed mens steek je al snel wat bleekjes af. David vindt opeens dat ze in een te grote weelde leven. De tweede computer wordt weggegeven. Net als veel speelgoed van de kinderen. Een extra kamer wordt beschikbaar gesteld voor een dakloze. En dat is nog niet genoeg voor David. Hij zet een actie op touw waarin hij iedereen in de buurt over wil halen om ook een dakloze in huis te halen. Het wordt geen onverdeeld succes, maar drie meisjes vinden toch een goed onderdak.

Als je een goed mens bent, is het moeilijk om te genieten. Ik zou het zelf onuitstaanbaar vinden om met een goeddoener te leven. Ooit sprak ik op het werk een goed mens die over kleding zei: "Je hoeft helemaal niets te kopen, je hebt vast nog wel wat in de kast liggen." En zo was het ook. Als ik geen cent meer had om aan kleding te besteden, dan haalde ik met mijn huidige garderobe met gemak de pensioengerechtigde leeftijd. Maar dat is toch niet wat je wilt horen? Je wilt horen: "Ga heen en shop. Dat heb je dubbel en dwars verdiend." Dat heb ik vanmorgen dan ook gedaan. De oogst: een nieuwe bh, een badpak en een bloesje. En vanuit mijn perspectief heb ik ook nog goed gedaan: ik heb de plaatselijke middenstand ondersteund en een gat in de kredietcrisis geschopt. Door het boek van Nick Hornby heb ik niet anders gedaan, maar wel anders gedacht. Tenminste voor nu, voor even. Gelukkig maar.

Cherubisme

Dit weekend las ik een boek uit. Ik word er meestal wel wijzer van. Soms is dat omdat ik een mooie zin lees die blijft hangen. Soms omdat ik iets lees wat ik nog niet wist of wat me aan het denken zet. Soms is het vooral verstrooiend. Ik kom al lezend op plekken waar ik nog nooit geweest ben.  Het is voor mij de manier om me te ontspannen. Er gaat geen dag voorbij of ik lees. Ik weet niet anders. Dat is al zo zolang ik kan lezen.

Het boek dat ik dit weekend las, heet In de luwte van Patrick Gale. En dit boek leerde me iets wat ik nog niet wist. Het kleine meisje in het boek lijdt aan cherubisme. Dat is een vergroeiing in het aangezicht. Omdat ik er nog nooit van gehoord had, zocht ik op internet. En daar vond ik op youtube de volgende beelden.

Wel zun, gain weelde

Nooitgedacht maar welgelegen. Het boekje zit tussen allemaal pockets voor jongens. Mijn schoonmoeder kreeg ze van een vriendin. Het verdwaalde boekje gaat over de geschiedenis van de huisnamen in Nederland. Op het omslag staan een aantal voorbeelden: De Mensch wikt, God Beschikt, 't is Genade, Naar de lust, Op heem, Casa Cara, Mijn laatste stuiver. Het is een uitgave van de HEMA uit 1986.

Ik blader het boekje door en leer er weer heel wat bij. Als ik er goed over nadenk, ken ik niet zo heel veel huizen met een naam. Hier in onze woonplaats staat een borg met de naam Welgelegen. Die kom ik ook tegen in het boekje in het hoofdstuk Is Welgelegen nog altijd welgelegen? Welgelegen valt in de categorie huizen die vernoemd zijn naar hun ligging. En tja; Borg Welgelegen kijkt nu uit op een gaslocatie en het spoor. Iets minder welgelegen dan toen het gebouwd werd, denk ik.

In mijn geboortedorp staat een huis dat Zonneweelde heet. Ik schat dat het uit de jaren dertig stamt. Zolang ik me kan herinneren wordt het door dezelfde familie bewoond. Inmiddels woont er nog een vrijgezelle man. Vroeger kon je hem regelmatig signaleren in het dorpsleven. Hij had een luidruchtige dronk over zich. Vrolijk, dat wel. Ik herinner me nog dat hij altijd zong: "Tsieboem, tsieboem, en de vraauwluu worden nait doen."* Daarna volgde er dan nog een regel die ik hier maar niet zal herhalen. Meestal ging hij na zo'n vrolijke drinkpartij naar huis en zette dan de frituur aan. Zo zijn er in Zonneweelde al een aantal keukenbrandjes geweest. Want als de frituur eenmaal aanstond, viel hij in slaap. Na een aantal van dit soort akkefietjes heeft hij het drinken afgezworen. En nu wordt hij niet meer in het dorp gesignaleerd. En zo staat Zonneweelde er nu weer rustig, onbedreigd door nachtelijke keukenbrandjes weelderig te zijn in de zon. Alhoewel zijn eigenaar altijd een kleine correctie aanbracht: Wel zun, gain weelde.

* "Tsieboem, tsieboem, vrouwen worden niet dronken."

Het lot van de familie Meijer

Ik ben er stil van. Vandaag heb ik het boek Het lot van de familie Meijer van Charles Lewinsky uitgelezen. In bijna 700 pagina's word je deelgenoot gemaakt van de belevenissen van de familie Meijer. De familie Meijer is een joodse familie uit Zwitserland. Je maakt kennis met antisemitisme. Uiteenlopend van subtiel antisemitisme tot de haatcampagnes en de moordpartijen van de nazi's. Je leest dat antisemitisme van alle tijden is. Dat leer je via Oom Melnitz, een oom die is overleden maar die-zolang het nodig is om zijn verhaal te vertellen- steeds weer terugkomt. Zijn verhaal begint al in 1648 in de Oekraïne met de kozak Chmielnicki. Hij slachtte in Oekraiense dorpen de joden massaal af. Dat gebeurde pas nadat er lange tijd terreur werd uitgeoefend: vrouwen werden met een riem om de hals achter een paard aangesleept. Iemand een rood lint schenken, werd dat genoemd. Ongeboren kinderen werden uit zwangere vrouwen gesneden. Iemand de keel doorsnijden werd sjechten (kosjer slachten) genoemd. Uiteindelijk lieten de kozakken de joden naakt aantreden. Steeds moest er een rij naar voren komen, de kozakken deden hun werk en sloegen rij na rij toe met hun sabels. Alleen de knappe jonge vrouwen werden gespaard. Die werden naar de kerk gesleept, gedoopt, en zwanger gemaakt door de kozakken. Uiteindelijk werd Chmielnicki verslagen. Alle vrouwen die kozakkenkinderen hadden gebaard, werden weer opgenomen in de joodse gemeenschap - of wat daar nog van over was. Elke joodse ziel was immers nodig. Kinderen van wie men de vader niet kende, kregen een bijnaam; ze werden Chmielnicki's genoemd. Omdat ze hun bestaan aan de vijand hadden te danken. Oom Melnitz heet Chmielnicki, na jaren verbasterd tot Melnitz: een kind van de vijand. De andere leden van de familie Meijer horen zijn verhalen liever niet. Ze verdrijven de geest van oom Melnitz met sussende woorden. "Dat was toen", "In duistere tijden", "Nu gebeurt zoiets niet meer", stellen ze zichzelf gerust. Tot de Tweede Wereldoorlog het tegendeel zal bewijzen.

Het vergaat de familie Meijer nog relatief goed: ze zijn Zwitserse joden. Maar ieder gezin Meijer maakt op zijn manier kennis met de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog. Op geen enkele manier kunnen ze zich onttrekken aan hun lot. In iedere joodse familie zijn de sporen van het antisemitisme dat er door de eeuwen heen geweest is, aanwezig. Het minste wat je kunt doen is kennis nemen van dat lot. Ook als je het liever niet had geweten. Het is namelijk goed om te weten. Alleen door interesse in elkaar te tonen, door geïnteresseerd te zijn, kun je vijanddenken voorkomen.

Charles Lewinsky maakt het je makkelijk om kennis te nemen van het lot van de familie Meijer. Het is een meeslepend boek, dat je met zaken confronteert zonder dat het je afschrikt. Dat is knap. Het is dan ook het beste boek dat ik de laatste tijd heb gelezen. Aan het eind van het boek is oom Melnitz nog steeds aanwezig. Het is nog steeds nodig om zijn verhaal te vertellen. Om te blijven waarschuwen. De laatste zin van het boek is dan ook: Altijd als hij gestorven was, kwam hij weer terug.

Belachelijk goed

Onze oudste is een ambitieus kind. Toetsen waar ze een 7,5 op haalt, gaat ze rustig herkansen om boven een 8 uit te komen. Met dezelfde inzet wijdt ze zich aan projecten en werkstukken. Zo was de school nog maar net weer begonnen, of ze kreeg al de opdracht om een leesautobiografie te maken. Ze is een echte lezer, dus ze had wel wat te vertellen. Een hele ochtend heeft ze hier in de bibliotheek gezeten om nauwkeurig aan te geven welke boeken ze had gelezen. Het ontbrak er nog net aan dat ze ook alle boeken heeft opgevoerd die ik heb gelezen toen ik zwanger was van haar. Ze is daarin soms grenzeloos. Ik herken dat wel, maar spreek haar toch vermanend toe: "Op een gegeven moment moet je er een punt achter zetten. Dan levert de extra inspanning niet meer op tegen wat je ervoor terugkrijgt. Voor dit werkstuk moet je nu eigenlijk een 10 halen. En dat gebeurt niet, want een werkstuk is nooit perfect." Ze hoort me aan, maar trekt haar eigen plan. Al haar inspanningen waren aan het resultaat af te zien: een heel mooi werkstuk, waar ze veel zorg aan heeft besteed. Deze week was ze even ziek. Toen ze terugkwam, kreeg ze haar leesautobiografie terug. Van haar klasgenoten had ze al gehoord dat de lerares het rijtje cijfers had opgedreund, 5,6,6,10. En die 10 was voor haar. "Het was gewoon belachelijk goed.", zei haar Nederlandse lerares tegen haar. "Ik ben gewoon ontzettend goed", snoeft ze als ze thuiskomt. Daar hebben wij niets tegenin te brengen. "Het is fantastisch", zeg ik. "En wat zei jij ook nog maar? Was het niet dat je nooit een 10 op een werkstuk kunt halen, omdat het nooit perfect is? Nou ik kan het dus wel." Ze kijkt me tevreden aan. Heerlijk zo'n goed cijfer en nog eens extra heerlijk om je moeder haar ongelijk even onder de neus te wrijven. Dit is haar moment van glorie.

Man van het gesproken woord

Voor ik ga slapen, lees ik iedere avond even. Dat moet. Als ik niet lees, kan ik niet slapen. Soms zijn het maar een paar bladzijden, soms houdt een boek me uit de slaap. Maar er wordt gelezen. Deze week is ook onze zoon aan het lezen geslagen. Niet geheel uit vrije wil: hij kreeg een leeslijst mee van school. Het boek dat hij aanvankelijk op het oog had, bleek er eentje met 500 bladzijden te zijn. Dus dat was direct over. "Mooi niet, dat ik zo'n dik boek ga lezen." Vanavond hebben we het erover. Hij leest een boek over eerwraak. Best interessant, vindt hij. 's Avonds gaat hij iets eerder naar bed en leest dan een stukje. "Hoever ben je?", vraag ik. "Ongeveer op bladzijde 50", zegt hij. "Oh maar, dat gaat hartstikke goed, dan ben je al bijna op de helft", zeg ik. Hij knikt. "En bevalt het goed, ga je er ook mee door nu?", vraag ik hoopvol. Ik weet namelijk hoe leuk het is om een stukje te lezen. "Dat ga ik zeker niet doen", zegt hij stellig.

Nee, hij is meer een man van het gesproken woord. Hij praat liever, dan dat hij leest. Zijn favoriete vorm van praten is discussiëren. Hij kan het goed, doet het leuk en en denkt dat het altijd wel kan. Met name dat laatste is natuurlijk niet zo. Aan tafel vertelt hij dat ze bij Nederlands gesproken hebben over de gebiedende wijs. "Dat is heel makkelijk voor mij, want dat is jouw favoriete vorm", zegt hij tegen mij. Hij geeft een imitatie van mij als zij de kamerdeur open laten staan. "Dan zeg jij: Dicht! of Deur! of je wijst gewoon naar de deur." Nou had zijn lerares vandaag voorbeelden gegeven van de gebiedende wijs. "Ze zei Geef mij de mayonaise eens aan" , vertelt hij. "Ik zei: Nou, dat vind ik geen gebiedende wijs. Zo klinkt dat niet. Dan zeg je Geef op die mayonaise." "Nee," vertelt onze oudste: "alle zinnen die met een werkwoord beginnen staan in de gebiedende wijs." Hij is er niet van overtuigd. "Kijk," zegt E. "daar zijn gewoon regels voor. Het is niet zo dat je daarover in discussie kunt gaan. Daar is dit geen onderwerp voor." Je ziet hem denken: "Dat zeg jij nou wel, maar daar wil ik nog wel even een boom over opzetten."

Natrillen

Ik heb vannacht slecht geslapen. Dat overkomt me niet vaak. Het was een onrustige nacht met flarden van gewelddadige dromen. Echt verwonderlijk is dat niet. Vlak voor ik ging slapen las ik namelijk nog een stukje in de thriller Geboren verliezers van Elvin Post. Zo af en toe waag ik me aan een thriller. Op de televisie zie ik ze namelijk graag. En deze leest lekker weg. Maar het gaat er wel heftig aan toe. Het fragment dat steeds terugkwam was dat waarin een jongeman de keel was doorgesneden. Hij zat in de gevangenis voor betrokkenheid bij cocaïnehandel. En om te voorkomen dat hij zou gaan praten, is hij vermoord. Door zijn keel door te snijden met een scheermesje werd hem zeer effectief het zwijgen opgelegd. Het verhaal in mijn dromen kwam niet overeen met het boek, maar de doorgesneden keel was nadrukkelijk aanwezig. Dus het was duidelijk een zaak van natrillen. Misschien vanavond toch maar met iets lichtere lectuur naar bed.

Hoe komen die vrouwen zo stoer?

Deze vakantie heb ik niet zoveel gelezen. Ik had het te druk met campingobservaties. Maar nu haal ik de schade in. Vrijdagavond gingen we naar de bibliotheek verderop. Onze eigen bibliotheek heeft in verband met de zomervakantie beperkte openingstijden. Vandaar. Al grasduinend heb ik al snel een tas met boeken. Ik neem er ook eentje mee met de intrigerende titel Dutch women don't get depressed van journaliste Ellen de Bruin. De ondertitel is Hoe komen die vrouwen toch zo stoer? In het boek gaat De Bruin op zoek naar wat Nederlandse vrouwen typeert.

Ik begin erin zodra we thuis zijn. De Bruin vraagt aan allerlei buitenlandse kennissen wat ze nu typerend vinden aan Nederlandse vrouwen. En dat blijkt nog helemaal niet zo eenvoudig te zijn. Aanvankelijk komt iedereen met het door weer en wind fietsen, met kinderen en boodschappentassen op en aan de fiets. Ze zijn bovendien lang. De Nederlandse vrouw is daarnaast sportief en kan tegen een stootje. Ze heeft wel een soort natuurlijke schoonheid, maar kleedt zich niet erg elegant. Tenminste, dat vinden vooral vrouwen uit Oost-Europa. Een Nederlandse vrouw denkt wel dat ze geëmancipeerd is, maar toch bereikt ze op haar werk de top niet. Ze werkt parttime, omdat ze de boel thuis niet aan haar man kan overlaten. In het algemeen dan, want het geldt natuurlijk niet voor iedere Nederlandse vrouw. Behalve vrienden en kennissen komen er ook verschillende 'specialisten' aan het woord.

Al lezend herken ik dingen. In Engeland verbaasde ik me hogelijk over de kamperende vrouwen met hun enorme beautycases en föhns. Iedere ochtend zag ik ze staan: zorgvuldig lijntjes trekken, plamuren en het haar stylen. Ik kon het iedere morgen aanschouwen, want ik ging me iedere morgen douchen. En dan was ik klaar als ik me had afgedroogd en mijn haar geborsteld en in model had gedrukt. Dat is voor mij in de vakantie voldoende. Zo niet de Engelse vrouwen. Ik verbaasde me er hogelijk over. Maar dat is dus typisch is voor een Nederlandse vrouw, weet ik nu. 

En ten aanzien van het parttime werken: ja ook ik werk parttime. Om precies te zijn ruim 25 uur. Daarmee ben ik een stereotiepe Nederlandse vrouw. Maar mijn kinderen heb ik niet gekregen om ze vervolgens nooit te zien, denk ik dan. Ik werkte aanvankelijk vier dagen, maar toen de derde kwam, vond ik dat teveel worden. Gewoon omdat ik geen ruimte meer overhield voor de dingen die ik belangrijk vind. Ik werk om te leven, ik leef niet om te werken. Franse vrouwen daarentegen vinden het geen probleem om de kinderen de hele dag naar een crèche te brengen, om zichzelf vervolgens zo goed mogelijk te kunnen voorbereiden op de thuiskomst van de man en op het bereiden van de maaltijd.

Ook hecht ik aan de balans die er is in ons bestaan. Ik ben economisch onafhankelijk en E. ook. In huis verdelen we de taken. Dat schijnt ook typisch Nederlands te zijn: het streven naar gelijkheid. Het is niet uniek voor ons: het zit allemaal ingebakken in de cultuur. En die is niet van vandaag of gisteren. Die ontstaat door de eeuwen heen. Maar het maakt ons wel gelukkig. Vandaar ook de titel. Geluksdeskundige Ruut Veenhoven licht dat toe: keuzevrijheid maakt mensen gelukkiger, individualisme maakt mensen gelukkiger en ook gelijkheid. Het gebrek aan hiërarchie in de samenleving maakt dat mensen zich gelukkiger voelen. Assertieve mensen zijn gelukkiger. En dat ze niet zo met hun uiterlijk bezig zijn, levert een ontspanning op die Nederlandse vrouwen ook gelukkiger maakt. Ik heb er zelf niet de hand in gehad en ik was al gelukkig dat ik als Nederlandse vrouw ben geboren. Maar nadat ik dit boekje heb gelezen, stemt het me nog gelukkiger!

Typisch Nederlandse waarden zijn mooi vervat in deze reclamespot:

Bang voor zijn eigen schaduwtje

Toen onze kinderen klein waren, hebben E. en ik ze enorm veel voorgelezen. Vooral de gouden boekjes waren favoriet. Natuurlijk die van het koekemannetje. Die las ik in een bepaald ritme voor. Als hij het op een lopen zette, bracht ik er ook een tempoversnelling in. Dan vervolgde ik het verhaal eigenlijk een beetje rappend. Het koekemannetje kan ik nog zo vertellen, maar sommige verhalen zijn ook verder weggezakt. Zo af en toe komen er flarden van die verhalen boven.

Vanavond zat ik aan tafel iets te vertellen over een schaduw. En toen floepte er iets naar boven: hij was bang voor zijn eigen schaduwtje. "Uit welk boek is dat ook alweer?", vroeg ik de kinderen. Maar die waren alweer bezig om collectief over hun nek te gaan. "Het was over een poesje", dring ik aan. "De kladderkatjes?" doet de jongste nog leuk mee. "Hou in Godsnaam op", zegt de oudste. "Dat gebabytalk van jou, daar word ik echt zat van." Ik vind dit echt niet vallen onder babytalk. Toegegeven, dat doe ik ook nog wel eens - net doen alsof ze nog niet groot zijn. Het is heerlijk en als moeder heb je ook recht op je portie ouwehoeren, vind ik.

"Toe nou jongens dat moeten jullie weten", zeg ik nog. Maar ondanks mijn aandringen komt er helemaal niets boven. De jongste haalt een kalender van boven waar allemaal gouden boekjes op staan. Maar net dit gouden boekje staat er niet op. En dan weet ik het ineens: "Het is Poes Pinkie jongens, Poes Pinkie". Opgelucht dat ik het weer weet. De reactie is lauw. De oudste zegt "Geweldig". Ze doet dat zo ongeinterresseerd als ze kan. Onze zoon zit achter de laptop. "Ja, ik hoor het wel.", zegt hij verstoord. Alleen de jongste komt erop af. "Laat me eens zien hoe dat boekje eruit ziet." We googelen en vinden een afbeelding: "Oh ja", zegt ze enthousiast. "Nu weet ik het weer." Inderdaad: het was Poes Pinkie. En hij was bang voor zijn eigen schaduwtje. Maar hij was ook nog klein. Later is hij daar vast overheen gegroeid. Schattig toch?

Poes Pinkie was nog te koop op Marktplaats.

For E. en Voor E.

E. ontvangt vandaag twee zelfstudieboeken uit Amerika. Sneller dan hij verwacht had. Even later komt hij binnen lopen. Wat blijkt? De auteur heeft ze voor E. gesigneerd. For E.  staat erin en dan natuurlijk de naam van de auteur. Onlangs schreef een vriend van E. een boek. Ook van hem kreeg E. een gesigneerd exemplaar. Ze kennen elkaar zo'n 35 jaar. De boodschap in dat boek luidde net als in het studieboek eenvoudig Voor E., niet meer, niet minder. Maar goed, zij zijn dan ook Groningers.

Onder het theedrinken kijkt E. de boeken even in. Onze zoon ziet dat het boek gesigneerd is. For E. From your best mate Leslie, overdrijft hij. Hij kijkt het boek even in. "Is dit een studieboek?", vraagt hij. E. antwoordt bevestigend. "Dat ziet er chill uit zeg. Zulke studieboeken wil ik ook wel!" "Ho eens even", zegt E. "jouw studieboeken zien er ook prima uit hoor." "Ik bedoel mijn Nederlands boek. Dat is er nog eentje uit de hogebroekentijd." Over zijn wiskundeboek is hij wel tevreden. Hoe kan het ook anders? Daarvoor heeft zijn vader het binnenwerk namelijk ontworpen.

Wegwerpkinderen

Ik was nog maar een meisje toen ik het boek Het leven van Harriët Tubman las. Zij ontsnapte aan de slavernij en hielp honderden slaven vluchten. Het boek maakte een verpletterende indruk op me. Meer nog dan De negerhut van oom Tom, was dit het boek over slavernij voor mij. Dat Harriët in actie kwam sprak me zeer aan. Ik weet nu nog hoe verontwaardigd ik was over het fenomeen slavernij. Dit weekend heb ik Strijden voor mijn land van Senait Mehari gelezen. Ik haalde het boek uit de bieb. Met een grote sticker staat er op de zijkant WAAR! geschreven met daarbij het onderwerp: kindsoldaten. Het is een boek over een nieuwe vorm van slavernij.

Senait Mehari wordt geboren in Asmara in Eritrea. Ze wordt als baby door haar moeder in de steek gelaten. Haar moeder stopt haar in een koffer, doet de koffer dicht en schuift 'm onder het bed. Haar huilen trekt de aandacht van de buurvrouw. Ze komt terecht in een weeshuis. Als ze ongeveer vijf jaar is wordt ze naar haar opa en oma gebracht. Dat ziet ze zelf als de mooiste tijd van haar leven. Maar heel lang duurt dat niet; ze wordt door een tante naar haar vader gebracht. Samen met haar twee zusjes geeft hij haar later aan het rebellenleger ELF, het Eritrean Liberation Front. Dan begint een leven van angst, honger, dorst, mishandeling en verkrachting. Senait at aarde. Water kregen ze niet. Volwassenen groeven de voorraad water in. Senait is nog maar zes, te klein voor de kalashnikovs die de rebellen gebruiken. Dus moet ze water opgraven uit de woestijn. Senait ontsnapt samen met haar zusjes dankzij haar oom Haile. Uiteindelijk komt ze in Duitsland terecht waar ze eerst een tijdje bij haar vader woont. Op haar vijftiende loopt ze weg. Senait is nu zangeres en songwriter.

Ik las het boek over Harriët Tubman alweer zo'n vijfendertig jaar geleden. Dat las ik toen als iets uit het verleden. Iets wat ver van mijn bed was, een gepasseerd station. Wie had ooit kunnen denken dat slavernij vijfendertig jaar later iets van deze tijd zou zijn? Deze moderne slavernij verschilt van die van vroeger. Een kinderleven is niets waard; er zijn er immers genoeg. Dode soldaten kunnen snel weer vervangen worden. Zoals Senait het zelf zegt: "Slaven waren vroeger voor hun meesters nog waardevolle handelswaar, maar de kindsoldaten van tegenwoordig zijn inferieure wegwerpartikelen."

Sneller leven

De vakanties zijn nu echt voorbij. Het leven gaat weer verder in een hogere versnelling. En als je dan even goed oplet, dan blijkt dat er van alles bedacht wordt om het tempo van het leven nog verder op te voeren. Trek tussendoor? Neem een Breaker! Yoghurt met een tuitje eraan, dus je kunt lopen, skaten, rennen wat je maar wilt, de Breaker spettert niet. Ook zijn er ontbijtsapjes. Hoef je niet meer te gaan zitten ontbijten. Je slaat gewoon staand bij het aanrecht een flesje sap achterover en je bent er weer helemaal klaar voor. Alles kan sneller. Ik merk ook aan mezelf: ik word steeds ongeduldiger. Het moet wel snel duidelijk zijn, anders hoeft het niet. Een boek grijpt me niet direct? Dan maar niet. Televisie even niet boeiend? Zappen.

Het was niet altijd zo. De Odyssee van Homerus bijvoorbeeld dateert nog van voor Christus. De Odyssee bestaat uit maar liefst 24 boeken die de tien jaar durende thuisreis van de held Odysseus beschrijven. Kom er nog maar eens om. Odysseus komt terug van het eiland van de nimf Calypso. In het paleis der Phaiaken vertelt hij over zijn lotgevallen en zijn thuiskomst in zijn koninkrijk Ithaka. Hij rekent en passant nog eens af met de vele vrijers van zijn vrouw Penelope. En dat dan uitgesmeerd over 24 boeken.

In 2007 gaat natuurlijk niemand dat meer lezen. Dat bekijken we op dvd of via internet. En voor wie echt tijd wil besparen: de Brothers McLeod zijn in 14 seconden klaar met de hele Odyssee.

De bieb moet blijven

Ledenverlies voor openbare bibliotheken kopt de krant. Er zijn 300.000 leden minder en die leden lenen ook nog minder. Vooral non-fictieboeken blijven staan. Aan mij heeft het niet gelegen. Gemiddeld haalt een volwassene 33 boeken per jaar. Ook daar heb ik het gemiddelde flink opgeschroefd. En ik lees inderdaad voornamelijk fictie, maar ik ben juist de afgelopen jaren meer non-fictie gaan lezen.

Ik heb altijd al graag en veel gelezen. Als kind al: hele series kocht ik van De jonge reizigers. Ze reisden over de hele wereld: China, Mexico, noem maar op. Of ik las de historische bibliotheek over Het leven van Harriët Tubman, De Dalai Lama, Gregorix en Justus en nog veel meer. Daarvoor las ik natuurlijk Heidi. Daar moest ik iedere keer weer om huilen. Ik ging ook graag naar de bibliobus, want bij ons in het dorp was er geen bibliotheek. Ik weet nog goed dat er werd gesproken over een vrouw in ons dorp die niet helemaal in orde was. Zij lag het liefst hele dagen op de grond achter de boerderij in de zon te lezen. Wij kenden haar niet, want ze vertoonde zich niet buiten haar eigen erf. Ik weet nog heel goed dat het me puzzelde: wat deugde daar nou precies niet aan? Ik kon me goed voorstellen dat je het liefst de hele dag lag te lezen. Misschien niet in de zon, maar toch...

Nu woon ik in een plaats waar ik zo de bibliotheek binnen kan lopen. Ik vind dat nog steeds een enorme rijkdom. Ik vind het heerlijk om naar binnen te lopen en in principe ieder boek daar mee te kunnen nemen. En dat niet alleen in je woonplaats, maar waar je maar wilt. En dat voor maar €29,80 per jaar. Het is een ongekende luxe. Zo wilde ik laatst graag het boek over Ian Curtis, Touching from a distance, lezen. Ik via Zoek en boek kijken of ik het kon lenen. Ik moest wel extra betalen, maar dat had ik er graag voor over. Helemaal uit de bibliotheek van Middelburg moest 'ie komen.

Vanmorgen staat er weer een stukje in de krant. Er wordt niet gevreesd voor het voortbestaan van de bibliotheek, lees ik. Misschien krijgt het een andere vorm: meer een ontmoetingsruimte en een informatiecentrum. De bibliotheek moet meer worden dan een uitleencentrum. Dat is de redding van de bibliotheek, aldus een directeur en een marketing manager uit deze regio. Gelukkig maar, want de bieb moet blijven!

Touching from a Distance

Muziek kan een sfeer bepalen. Ooit woonden we een concert bij van Joy Division. Een fameuze band, die maar heel kort heeft bestaan. De bandleden waren maar iets ouder dan wij. In tegenstelling tot veel punkbands in die tijd waren dit extreem keurig uitziende jongens. Vervreemdend keurig. De zanger, Ian Curtis, maakte veel indruk op mij. Vooral de radeloosheid die hij uitstraalde. Het gaf me een onbehaaglijk gevoel. De beklemming die er van dat concert uitging greep me bij de strot. Dat ben ik nooit vergeten. Niet veel later heeft Ian Curtis zich van het leven beroofd. Hij heeft zich verhangen. Dat maakte een enorme indruk. Op een bepaalde manier verraste het me niet met dat beklemmende concert nog in mijn achterhoofd. Aan de andere kant begreep ik het niet. Hij was drieëntwintig met nog een heel leven voor zich. Ik was achttien en ik kon me niet voorstellen dat je niet blij was met het leven.

Het concert dat ik bijwoonde in Vera in Groningen was op 19 januari 1980, vier maanden voordat Ian Curtis op 18 mei 1980 een einde aan zijn leven maakte. Hij verhing zich thuis, aan het wasrek. Hij idealiseerde vanaf zijn tienerjaren idolen zoals Jim Morrison en Janis Joplin, die jong stierven. Hij had een fascinatie voor uniformen en Hitler. Hij was op zijn negentiende al getrouwd met zijn jeugdliefde. Hij was de vader van een dochtertje en in 1980 was zijn huwelijk eigenlijk al op de klippen gelopen. Zijn verhouding met een Belgische vrouw naast het huwelijk kon hij niet hanteren. Daarbij had hij vanaf zijn twintigste zware epileptische aanvallen. De oorzaak van deze aanvallen werd ondanks verschillende onderzoeken nooit achterhaald. Deze wijsheid heb ik opgedaan uit het boek Touching from a Distance, Ian Curtis and Joy Division van Deborah Curtis, zijn weduwe. Het werd in 1995 uitgegeven door Faber and Faber in Londen.

Ik heb het ademloos uitgelezen. Ik herken de sfeer in het boek van de tijd waarin ik volwassen werd. Het was de tijd van punk, sombere muziek en depressieve teksten. Ik vond de muziek en songteksten van Joy Division indringend, poëtisch soms. Maar daar bleef het bij. Ik herkende mezelf er niet in, want ik was achttien en blij met het leven.

Eén van hun meest indringende hits is Love will tear us apart. Een live optreden; geeft de sfeer goed weer, maar het geluid is slecht: http://youtube.com/watch?v=ArDJJ5ulW84. Dit is een videoclip van hetzelfde nummer. Het geluid is hier iets beter: http://www.youtube.com/watch?v=Y34oYcQVCBA De titel van het boek is afkomstig uit het nummer Transmission: http://youtube.com/watch?v=6ZwMs2fLoVE

Alleen een sluier en een graftombe

'Een meisje bezit alleen een sluier en een graftombe.' Zo luidt een Saudi-Arabisch gezegde. Ik heb het gelezen in de Sultana omnibus. Het geeft goed weer hoeveel vrouwen in de melk te brokkelen hebben in Saudi Arabië. De afhankelijkheid van mannen is totaal. Zij kunnen doen met vrouwen wat ze willen. Verkrachten, mishandelen. Werkelijk niemand zal ze een strobreed in de weg leggen.

Het mooie van boeken is dat het werelden voor je opent. En soms kom je zo dingen aan de weet die je eigenlijk liever niet had geweten. Vandaag heb ik in één ruk de omnibus Sultana's leven uitgelezen. Ik had het eerste deel Sultana al gelezen. Het boek is het verhaal van Sultana, een prinses van het enorme koningshuis Al' Saoed in Saoedi Arabië. Het verhaal is opgetekend door Jean Sasson, want het is een Saudi Arabische vrouw niet toegestaan om vrijuit te spreken. Doordat het verhaal is opgetekend uit de mond van Sultana krijg je een beeld van binnenuit. Het is werkelijk niet voor te stellen hoe weinig respect er is voor een vrouwenleven. Vrouwelijke bedienden uit de Filippijnen, Indonesië of Pakistan worden vaker wel dan niet misbruikt door de immens rijke Saudi's. Ook binnen het huwelijk is alles toegestaan. Een zus van Sultana wordt door haar man zo ernstig verkracht, dat ze met een stoma verder moet leven. Het enige waar ze bang voor is, is dat hij vervolgens van haar zal scheiden. Want dat betekent dat ze haar kinderen niet weer zal zien. Die gaan namelijk automatisch naar de man.

En alsof de mannen alleen dan nog niet erg genoeg zijn, is er dan ook nog de mutawwa, de zedenpolitie. Zo vertelt Sultana dat vijftien meisjes weer terug zijn gestuurd in een brandende school om hun hoofddoeken op te halen. Uiteraard zijn ze levend verbrand. Sultana vindt het een hele vooruitgang dat de familie's van de meisjes hiertegen protesteerden.

Sultana's leven is oneindig veel beter dan dat van andere Saudi Arabische vrouwen. Zij behoort tot het koningshuis en is immens rijk. Dus kan ze bakken geld uitgeven, maar autorijden mag ze niet. Als ze ontdekt dat een neef van haar minderjarige meisjes in een harem heeft opgesloten, kan ze niets doen. Want volgens het Saudi Arabische recht staat hij volledig in zijn recht.

Op de achterflap staat 'Een fascinerend kijkje in het leven van de rijke Saudi.' en 'Dit boek heeft vaart. Voor iedereen die belangstelling heeft voor de positie van de vrouw in de islamitische samenleving.'  Het is allebei waar. Maar ik denk dat ik nu toch maar een luchtige chicklit pak.

De geheime dagboeken van Jackie O.

Een tijdje geleden las ik dit boek. Ik heb ervan gesmuld. Geen echt dagboek van Jackie O., want zij geloofde daar niet in. Vond dat je het leven moest leven in plaats van er over te schrijven. Ruth Francisco heeft zich in allerlei studies gestort zodat ze er een aardige slag naar kon slaan. Wel jammer dat je niet precies kunt nagaan wat onomstotelijk vaststaat en waar dan de fantasie de gaten vult.

Iedereen kent de beelden van de moord op John F. Kennedy. En daarna die van een waardige rouwende Jackie met het kleine jongetje dat zijn hand op de kist van zijn vader legt. Na de dood van Kennedy werden zij bestormd door de pers. Iedere stap werd gevolgd. Benauwend, lijkt me nu.

Maar toen ik nog op de lagere school zat, sprak dit hele verhaal me aan als een sprookje. Op een leeftijd dat ik net de sprookjes was ontgroeid, kwam dit op het juiste moment. Ik was gefascineerd door de beelden. Thuis hadden we speciale herdenkingsboeken. Ook knipte ik artikelen uit de Story en Privé en die plakte ik dan keurig in een schrift en dan schreef ik er een net verhaaltje naast. Mijn moeder heeft ze bewaard en ze later aan mij gegeven. Ze staan nu hoogstwaarschijnlijk nog ergens op zolder.

Er zijn zelfs Jackie Barbies die kunnen praten. Met 20 voice clips in haar eigen stem. Helaas uitverkocht! Kijk ook eens  www.dcgiftshop.com/items/First_Lady_Jackie_Kennedy_Action_Figure.html